پیش‌گفتار طرح‌های پژوهشی گروه پژوهشی «طرح‌های فنی و روش‌های آماری» گروه پژوهشی «پردازش داده‌ها و اطلاع‌رسانی» گروه پژوهشی «آمارهای اقتصادی» دوره‌های آموزشی مجلّه‌ی پژوهش‌های آماری ایران کتابخانه سایر فعالیت‌ها نیروی انسانی

نسخه‌ی مناسب چاپ

خواننده‌ی محترم،

پژوهشکده‌ی‌ آمار، فعالیت‌های خود را در قالب اجرای طرح‌های پژوهشی، برگزاری دوره‌های آموزشی داخلی و بین‌المللی، انتشار مجلّه‌ی پژوهش‌های آماری ایران، حمایت از پایان‌نامه‌های مرتبط با آمار رسمی، عقد تفاهم‌نامه‌های همکاری با مؤسسات علمی و پژوهشی، و تجهیز کتابخانه، در سال ۱۳۸۵ نیز ادامه داده است. بهبود کمّی و کیفی طرح‌های پژوهشی و دوره‌‌های آموزشی، همراه با استفاده از امکانات روزامد سمعی و بصری در سال گذشته، حکایت از تلاش بیش‌تر همکاران در بخش‌های مختلف پژوهشکده دارد. پیش‌بینی می‌شود با اِعمال روش مدیریت بر مبنای هدف و نتیجه، این پیشرفت‌ها و موفقیت‌ها شتاب بیش‌تری هم بگیرد. در این راستا برنامه‌ی سال ۱۳۸۶ پژوهشکده تهیه و تصویب شده است.

در انتها لازم است از جناب‌ آقای دکتر مدد – رئیس محترم مرکز آمار ایران – که با راهنمایی‌ها و حمایت‌های خود، نقش ارزنده‌ای در پیشبرد فعالیت‌های پژوهشکده داشته‌اند، و جناب‌ آقای زاهدیان – سرپرست پیشین پژوهشکده – که این توفیقات با مدیریت موفق ایشان شکل گرفته است، و همچنین تمامی همکارانم در پژوهشکده‌ی آمار، که با تلاش و پشتکار خود امکان انجام این فعالیت‌ها را به وجود آوردند، تشکر کنم.

گروه پژوهشی طرح‌های فنی و روش‌های آماری

[بالا]

۱. نمونه‌گیری متعادل‌شده و امکان‌سنجی استفاده از آن در آمارگیری‌های ملی
طرح نمونه‌گیری متعادل‌شده، طرحی است که در آن، براورد مجموع متغیر کمکی حاصل از آمارگیری، برابر با مقدار معلوم مجموع این متغیر در جامعه است (این مقدار از منابع دیگری غیر از آمارگیری فعلی به دست آمده است). در این حالت، بسته به میزان همبستگی بین متغیرهای مورد نظر در آمارگیری (متغیرهایی که آمارگیری با هدفِ به دست آوردن براورد آماره‌های مربوط به آن‌ها اجرا می‌شود) و متغیر کمکی، واریانس براوردگرهای مورد نظر کاهش می‌یابد.

در این طرح پژوهشی، پس از بررسی نوشتگان موضوع و سوابق استفاده از این روش در سایر کشورها، مزایا و معایب آن در مقایسه با روش کلاسیک نمونه‌گیری احتمالی از جوامع محدود، بررسی می‌‌شود و امکان استفاده از این روش در یک آمارگیری ملی منتخب، مورد سنجش قرار می‌گیرد.

اجرای این طرح در مرداد ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در بهمن ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• فاطمه هرندی (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• دکتر فرهاد مهران (مشاور طرح)؛
• دکتر محمدرضا فرید روحانی (دانشگاه شهید بهشتی)؛
• زهره فلاح محسن‌خانی (پژوهشکده‌ی آمار).

۲. آمارگیری گذار جوانان از تحصیل به کار

مسئله‌ی بی‌کاری جوانان از جمله مسائل مهم در برنامه‌ریزی‌های کلان کشور است. هر چند نرخ بی‌کاری جوانان از طرح آمارگیری نیروی کار، قابل محاسبه است، چالش‌های مربوط به اشتغال جوانان و مشکلاتی که آنان در ورود به بازار کار و حفظ کار مناسب با آن مواجه هستند، از آمارگیری مذکور قابل بررسی نیست. برای گرد‌آوری اطلاعات مزبور، سازمان بین‌المللی کار (ILO) آمارگیری گذار از تحصیل به کار را طراحی کرده است. نتایج این آمارگیری، به کشورها کمک می‌کند سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی اشتغال مربوط به جوانان را بهبود بخشند. سازمان بین‌المللی کار، یازده کشور را به‌عنوان پیشگامان اجرای آمارگیری گذار از تحصیل به کار انتخاب کرده، که یکی از آن‌ها ایران است.

با توجه به سابقه‌ی پژوهشکده‌ی آمار در تدوین طرح نیروی کار مطابق با تعاریف و استانداردهای بین‌المللی، سازمان بین‌المللی کار، اجرای آمارگیری گذار از تحصیل به کار را به این پژوهشکده محول کرد. اجرای این طرح در دی‌ماه ۱۳۸۳ آغاز شد و نتایج آن در قالب گزارشی به زبان‌های فارسی و انگلیسی در سال ۱۳۸۵ منتشر شد. همکاران این طرح عبارت بودند از:

• فاطمه هرندی (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• زهره فلاح محسن‌خانی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• مریم جوادی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• بتول فاضلی (پژوهشگر آزاد).

۳. امکان‌سنجی ساخت چارچوب خانوارهای دست‌جمعی
به‌طور معمول، چارچوب اوّلیه‌ی خانوارهای دست‌جمعی از سرشماری‌های جمعیتی حاصل می‌شود. کشورهایی که از آمارهای ثبتی خوبی برخوردار هستند، با استفاده از این آمارها چارچوب اوّلیه‌ی خانوارهای دست‌جمعی را اصلاح و در فواصل بین سرشماری‌ها بهنگام می‌کنند. نتایج حاصل از این طرح، علاوه بر ارائه‌ی راهکار برای ساخت چارچوب خانوار دست‌جمعی، که می‌تواند در آمارگیری نیروی کار مورد استفاده قرار گیرد، به‌دلیل اصلاح تعریف این جمعیت می‌تواند به پوشش کامل‌تر جمعیت مزبور در سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن منجر شود.

اجرای این طرح در خرداد ۱۳۸۳ آغاز شد و گزارش آن در تابستان ۱۳۸۵ منتشر شد. همکاران این طرح عبارت بودند از:

• زهره فلاح محسن‌خانی (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• فاطمه هرندی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• حمید معظمی گودرزی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• مریم جوادی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• بتول یزدانی (مرکز آمار ایران)؛
• افسانه یزدانی (مرکز آمار ایران).

۴. بررسی روش‌های مختلف کاهش اریبی در مطالعات مشاهده‌ای
در برخی از طرح‌های مطالعاتی، پژوهشگران امکان یا ضرورت اِعمال هر گونه مداخله بر روی آزمودنی‌های تحت مطالعه، نظیر استفاده از یک تیمار معیّن، گروه‌بندی تصادفی آزمودنی‌ها به دو گروه شاهد و تیمار به‌منظور بررسی اثر مداخله‌ی صورت‌گرفته را ندارند. چنین طرح‌هایی به مطالعاتِ مشاهده‌ای موسوم‌اند. در این‌گونه طرح‌ها پژوهشگر صرفاً اقدام به ثبت خصوصیات مورد نظر و از آن جمله تیمارِ به کار رفته طی زمانِ مطالعه نموده، با تحلیل این اطلاعات در صدد ارزیابی اثر تیمار مورد نظر بر می‌آید. از آن‌جا که در مطالعاتِ مشاهده‌ای، پژوهشگر کنترلی بر اِعمال تیمار بر آزمودنی‌های خود ندارد، اختلافِ مشاهده‌شده در گروه‌های تیماری یا بین گروه‌ تیمار و شاهد می‌‌تواند ناشی از تفاوتِ‌ مبناییِ ویژگی‌های مورد بررسی بین دو گروه، یا ناشی از تفاوت متغیرهای کمکی در این دو گروه باشد. این امر منجر به ارائه‌ی براوردی اریب از اثر تیمار در مطالعات مزبور می‌شود. این طرح پژوهشی به‌‌منظور بهبود صحت داده‌های مشاهده‌ای، روش‌های مختلف کاهش اریبی در مطالعات مشاهده‌ای را مورد بررسی قرار می‌دهد.

اجرای این طرح پژوهشی در تیر ۱۳۸۴ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در بهار ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• دکتر محمدرضا فرید روحانی (دانشگاه شهید بهشتی، مجری طرح)؛
• دکتر خلیل شفیعی (دانشگاه شهید بهشتی)؛
• فرشید جمشیدی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• ماندانا طهماسبی‌نژاد (پژوهشگر آزاد).

۵. الگوهای مناسب طراحی پرسش‌نامه در آمارگیری‌ها
خطای سیستماتیک ناشی از طراحی نامناسب پرسش‌نامه در آمارگیری‌ها می‌تواند سهم قابل توجهی از خطاهای غیر نمونه‌گیری را به خود اختصاص دهد و حتی در مواردی نیز می‌تواند با ایجاد بی‌پاسخی، موجب افزایش خطای نمونه‌گیری شود. هدف کلّی از این پژوهش، ارائه‌ی الگوهای مناسب طراحی پرسش‌نامه در آمارگیری‌های مرکز آمار ایران است، که این الگوها با توجه به توصیه‌های سازمان‌های بین‌المللی و تجارب مراکز آماری کشورهای دیگر، با در نظر گرفتن شرایط فعلی نظام آماری کشور و روش‌های معمولِ اجرای آمارگیری‌ها ارائه می‌شود.

اجرای این طرح پژوهشی در مرداد ۱۳۸۴ آغاز شد و در اسفند ۱۳۸۵ به پایان رسید. همکاران این طرح عبارت‌ بودند‌ از:

• مریم جوادی (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• حمید معظمی‌گودرزی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• لیلی تاپاک (دانشگاه آزاد اسلامی همدان).

گروه پژوهشی پردازش داده‌ها و اطلاع‌رسانی

[بالا]

۱. تعیین استانداردهای تهیه و ارائه‌ی فراداده‌های آماری
فراداده‌ها اطلاعاتی در باره‌ی داده‌ها و فرایندهای تولید و استفاده از داده‌ها هستند. فراداده‌ها در واقع، ارتباط معنادار بین تولیدکنندگان و کاربران داده‌ها را برقرار می‌سازند. فراداده‌هایی که داده‌های آماری اعم از داده‌های خرد و کلان و فرایندها و ابزار دخیل در تولید و کاربرد داده‌های آماری را توصیف می‌کنند، موسوم به فراداده‌های آماری‌اند. به بیان دیگر، «فراداده‌های آماری» داده‌هایی هستند که به توصیف جنبه‌های مختلف کیفی داده‌های آماری، از جمله محتوا و درستی و دسترسی می‌پردازند.

استانداردهایی برای تهیه و ارائه‌ی فراداده‌های آماری از سوی برخی سازمان‌ها، مانند سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه‌ی ملل متحد و صندوق بین‌المللی پول، در چارچوب نظام انتشار داده‌های عمومی و استاندارد انتشار داده‌های خاص طراحی شده است. مهم‌ترین مزیت‌های تهیه‌ی چنین استانداردهایی عبارت‌اند از:

آ ) ارتقای سازگاری روش‌ها از طریق استانداردسازی قالب‌ها و الگوها، تعاریف، و انتشار داده‌ها و فراداده‌ها در بین مؤسسات آماری ملی و بین‌المللی؛

ب) ارتقای مقایسه‌پذیری داده‌ها، افزایش کیفیت و مناسب بودن داده‌ها؛

پ) ارتقای به‌کارگیری کاربست‌های مناسب در نمایش آمار و بهبود شفافیت چنین کاربست‌هایی برای کاربران؛

ت) مینیمم کردن بار گزارش‌دهی به سازمان‌های بین‌المللی؛

ث) شناسایی حوزه‌ها و موضوعاتی که در آینده لازم است دستورالعمل‌هایی برای گزارش‌دهی و نمایش داده‌ها و فراداده‌های مربوط به آن‌ها تهیه شود.

دستورالعمل‌ها و توصیه‌های مربوط به نمایش و گزارش‌دهی که در این طرح پژوهشی مورد بررسی قرار گرفته، بر اساس دامنه‌ی وسیعی از استانداردهای آماری بین‌المللیِ موجود است که در حوزه‌های مختلف آماری (اقتصادی، اجتماعی، جمعیت‌شناسی) از سوی سازمان‌های بین‌المللی با همکاری مراکز آماری ملی تهیه شده است. بخش اوّل این گزارش در قالب سه فصل به بررسی تعاریف و مفاهیم و طبقه‌بندی‌های فراداده‌های آماری، برخی استانداردهای موجود در این زمینه، و منابع تولیدکننده‌ی آن‌ها می‌پردازد. بخش دوم این گزارش که شامل ۶ فصل است، بیش‌تر به استانداردهای محتوایی فراداده‌های آماری و نحوه‌ی نمایش داده‌ها پرداخته است. در بخش سوم به معرفی مخزن فراداده‌های آماری پرداخته شده است. در بخش چهارم، نقش فراداده‌ها در اینترنت و ویژگی‌های مناسب برای وب‌گاه‌های آماری بررسی شده است. این بخش، عمدتاً شامل توصیه‌ها و کاربست‌های مناسب برای پیاده‌سازی وب‌گاه‌های آماری و مدل‌بندی فرداده‌های آماری است.

همکاران این طرح عبارت‌ بودند از:

• محمدرضا اناری (مرکز آمار ایران، مجری طرح)؛
• نیما دانش‌پرور (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• عبدالحمید حقیقی (مرکز آمار ایران)؛
• سمانه قادری (مرکز آمار ایران)؛
• کمال نژادی (مرکز آمار ایران).

۲. معرفی متغیرهای نیم‌پیوسته در آمارگیری‌های بزرگ، جانهی مقادیر گم‌شده‌ی متغیرهای پیوسته، نیم‌پیوسته و رسته‌ای با روش مونت‌کارلوی زنجیر مارکوفی و تحلیل آماری این‌گونه داده‌ها
مسئله‌ی مهم در آمارگیری‌ها کاهش خطا و افزایش دقت براوردگرهای مورد نظر می‌باشد. داده‌های گم‌شده که یکی از منابع کاهش دقت و کارایی براوردگرهاست در بسیاری از آمارگیری‌ها به چشم می‌خورد و توسط روش‌های مختلف از جمله روش‌های جانهی با آن برخورد می شود. در بسیاری از این آمارگیری‌ها، متغیرهای مورد نظر علاوه بر متغیرهای پیوسته و رسته‌ای شامل متغیرهای دیگری به نام متغیرهای نیم‌پیوسته می‌باشند. متغیر نیم‌پیوسته، متغیری است که با احتمال غیر صفر یک مقدار خاص (بدون از دست دادن کلیت مسئله مثلاً مقدار صفر) را بگیرد، اما در بقیه‌ی جاها مقادیری را بگیرد که از یک توزیع پیوسته تبعیت می‌کنند. چون این متغیرها دارای جرم نقطه‌ای در صفر هستند در نظر گرفتن آن‌ها به عنوان متغیر پیوسته مسئله‌ساز خواهد بود. در این طرح پژوهشی مدل‌هایی بر اساس روش‌های مونت‌کارلوی زنجیر مارکوفی در برخورد با داده‌های گم‌شده شامل متغیرهای پیوسته، رسته‌ای و نیم‌پیوسته ارائه شده است.

گزارش این طرح پژوهشی مشتمل بر پنج فصل است. در فصل اول پس از معرفی انواع متغیرهای رسته‌ای، پیوسته و نیم‌پیوسته، مسئله‌ی گم‌شدگی و جانهی در داده‌هایی با متغیرهای آمیخته (شامل رسته‌ای، پیوسته و نیم‌پیوسته) بررسی شده و مکانیسم‌های گم‌شدگی و روش‌های موجود جانهی برای این‌گونه داده‌ها آورده شده‌اند. در فصل دوم ابتدا الگوریتم EM که روشی برای براورد ماکسیمم درستنمایی پارامترها در مسائل با داده‌های گم شده است، تشریح می‌شود. همچنین شیوه‌ی مونت‌کارلوی زنجیر مارکوفی و یک روش مهم آن نمونه‌گیری گیبس که برای جانهی چندگانه مقادیر گم‌شده نیاز است بیان می‌شود. در انتهای فصل نیز مروری بر جانهی چندگانه شده است. از آن‌جا که استفاده از روش‌های مونت کارلوی زنجیر مارکوفی برای جانهی متغیرهای رسته‌ای، پیوسته و نیم‌پیوسته تعیمم یک مدل جانهی مناسب برای داده‌های ناکامل با متغیرهای رسته‌ای و پیوسته است در فصل سوم این مدل، که مدل مکانی عام نام دارد، معرفی می‌شود. همچنین چگونگی استفاده از الگوریتم EM و الگوریتم داده‌افزایی برای این مدل آورده شده است. در فصل چهارم مدل مکانی عام بلوک‌شده معرفی می‌شود. این مدل یک مدل جانهی مناسب برای مجموعه داده‌ها با متغیرهای شامل مقدار جزئی از مقادیر گم‌شده، از سه نوع متغیر رسته‌ای، پیوسته و نیم‌پیوسته است و در آن مکانیسم گم شدن داده‌ها قابل چشم‌پوشی است. در فصل پنجم ابتدا وضعیت موجود مرکز آمار ایران در خصوص جانهی داده‌های گم‌شده بررسی می‌شود و سپس داده‌های مربوط به طرح آمارگیری از فعالیت‌های تحقیق و توسعه‌ی کشور در سال ۱۳۸۴ که توسط مرکز آمار ایران از واحدهای مختلف تحقیقاتی، آموزشی و صنعتی در استان اصفهان برای ۲۵۹ واحد (کارگاه) گرد‌آوری شده است مورد تحلیل قرار می‌گیرد.

اجرای این طرح پژوهشی در اردیبهشت ۱۳۸۴ آغاز شد و در شهریور ۱۳۸۵ به پایان رسید. همکاران این طرح عبارت بودند از:

• دکتر مجتبی گنجعلی (دانشگاه شهید بهشتی، مجری طرح)؛
• دکتر محمدرضا مشکانی (دانشگاه شهید بهشتی)؛
• امید حمیدی (دانشگاه آزاد اسلامی همدان)؛
• حسن رنجی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• مرجان نورینی (مرکز آمار ایران).

۳. بررسی روش‌های کاهش و تعدیل بی‌پاسخی در آمارگیری‌ها
مسئله‌ی اساسی در آمارگیری‌ها به دست آوردن اطلاعات کامل از پاسخ‌گویان است. ممکن است دست یافتن به برخی از پاسخ‌گویان، به‌علت مسافرت یا جابه‌جایی، دشوار باشد، یا ممکن است برخی پاسخ‌گویان از مشارکت در آمارگیری سر باز زنند. این امر منجر به بی‌پاسخی واحد (بی‌پاسخی کامل) می‌شود. به‌علاوه، برخی از پاسخ‌گویانی که حاضر به مشارکت در آمارگیری شده‌اند، ممکن است برخی پرسش‌ها را، به‌اشتباه، بدون پاسخ بگذارند، یا از پاسخ دادن به این پرسش‌ها امتناع کنند. این امر به بی‌پاسخی قلم (بی‌پاسخی جزئی) منجر می‌شود.

دو راهبرد برای مقابله با بی‌پاسخی وجود دارد: کاهش و تعدیل. کاهش بی‌پاسخی به معنی به‌کارگیری راهکارهایی برای افزایش احتمال مشارکت واحدهای نمونه در آمارگیری است، به گونه‌ای که بی‌پاسخی واحد و بی‌پاسخی قلم را تا جایی که ممکن است بکاهیم. تعدیل بی‌پاسخی به معنی استفاده از روش‌هایی در مرحله‌ی تحلیل، برای مینیمم کردن اثرهای بی‌پاسخی بر براوردهای آماری است.

این طرح پژوهشی با هدف بررسی روش‌های مختلف کاهش و تعدیل بی‌پاسخی و نیز پیشنهاد روش‌های مناسب برای استفاده در آمارگیری‌های مرکز آمار ایران اجرا شد.

گزارش نهایی این طرح در هشت فصل تدوین شده است. در فصل اوّل گزارش تعاریف و مفاهیم مرتبط با بی‌پاسخی بیان می‌شود، سپس اثرات و اریبی ناشی از بی‌پاسخی تشریح می‌شود و پس از بررسی عوامل مؤثر بر بی‌پاسخی واحد و قلم، راهکارهایی برای کاهش آن‌ها ارائه می‌شود. در فصل دوّم گزارش ابتدا تحلیل داده‌های کامل، و داده‌های موجود مورد بررسی و نقد قرار می‌گیرد و مشکلات استفاده از این دو روش بیان می‌شود. سپس روش‌های مختلف تعدیل بی‌پاسخی از جمله پساطبقه‌بندی، وزن‌دهی خطی، چنگک‌زنی (وزن‌دهی ضربی) و براورد کالبیدنی به اجمال مورد بررسی قرار می‌گیرد. فصل‌های سوّم تا ششم جزئیات مربوط به هر یک از این روش‌ها را به‌تفصیل بیان می‌کند. پساطبقه‌بندی که در فصل سوّم بررسی شده است، به روش تحلیل داده‌ای اشاره می‌کند که شامل ساخت واحدها به گروه‌های همگن پس از مشاهده‌ی نمونه می‌باشد. فصل چهارم چارچوب کلی وزن‌دهی بر اساس براوردگرهای تولید شده از مدل‌های خطی را بیان می‌کند. در فصل پنجم، روش چنگک‌زنی مورد بحث قرار می‌گیرد. چنگک‌زنی یک روش پساطبقه‌بندی است و زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد که پساطبقه‌ها با استفاده از بیش از یک متغیر تشکیل شده باشند، ولی فقط مجموع‌های حاشیه‌ای جامعه معلوم باشند. در فصل ششم به معرفی یک سیستم وزن‌دهی پرداخته می‌شود که از ‌یک تابع فاصله و مجموعه‌ای از معادله‌های کالبیدن کمک گرفته و با استفاده از متغیرهای کمکی و مقادیر معلوم این متغیرها، براوردگرهایی تحت عنوان براوردگرهای کالبیدنی تولید می‌کند. فصل هفتم گزارش، استفاده از جایگزین‌های جورشده برای تعدیل بی‌پاسخی را بررسی می‌کند. از آن‌جایی که جایگزین‌ها ممکن است به طور سیستماتیک متفاوت از افراد نمونه‌ی اولیه باشند جایگزین‌های جور شده باید به گونه‌ای انتخاب شوند که تا حدّ امکان نظیر افراد اولیه باشند و امکان استفاده از جانهی چندگانه برای جانهی داده‌های گم‌شده فراهم شود. در فصل آخر گزارش، به‌عنوان یک مثال عملی، داده‌های طرح نیروی کار بررسی شده و با تعدیل وزن‌ها، براوردهای تعدیل‌شده‌ی مربوط با استفاده از یک مدل نیمه‌پارامتری که با به‌کارگیری شیوه‌ی شبه‌درستنمایی تحلیل می‌شود و پاسخ مورد علاقه در آن بیکار بودن یا نبودن فرد است، به‌دست می‌آید.

اجرای این طرح پژوهشی در اردیبهشت ۱۳۸۴ آغاز شد و در آذر ۱۳۸۵ به پایان رسید. همکاران این طرح عبارت بودند از:

• دکتر مجتبی گنجعلی (دانشگاه شهید بهشتی، مجری طرح)؛
• دکتر خلیل شفیعی (دانشگاه شهید بهشتی)؛
• حسن رنجی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• نیما دانش‌پرور (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• زهرا رضایی قهرودی (مرکز آمار ایران)؛
• آرمان بیداربخت‌نیا (مرکز آمار ایران).

۴. امکان‌سنجی بهنگام‌سازی اطلاعات حاصل از سرشماری عمومی نفوس و مسکن با استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی دستگاه‌های اجرایی
سرشماری عمومی نفوس و مسکن، بخشی از اطلاعات زیربنایی کشور است که از نظر اجرایی و صرف هزینه، بار سنگینی را به جامعه تحمیل می‌کند. اطلاعات حاصل از سرشماری نفوس و مسکن که در ایران هر ۱۰ سال یک‌بار اجرا می‌شود، در طول زمان دچار تغییرات بسیاری می‌شود و متأسفانه تاکنون راهکاری برای بهنگام نمودن اطلاعات حاصل از سرشماری ارائه نشده است. به نظر می‌رسد برای بهنگام‌سازی اطلاعات سرشماری، بهینه‌ترین راه‌حل از لحاظ حجم کار و صرف هزینه، استفاده از اطلاعات پایگاه‌های اطلاعاتی موجود در دستگاه‌های اجرایی می‌باشد. این پژوهش ضمن بررسی مدارک و مستندات مربوط به تجربیات سایر کشورها، سازمان‌هایی را که دارای پایگاه‌های اطلاعاتی جمعیتی هستند شناسایی کرده و پس از بررسی مشخصات فنی این پایگاه‌ها (از نظر اقلام اطلاعاتی، امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، شیوه و زمان بهنگام‌سازی و ...) از اطلاعات آن‌ها برای بهنگام‌سازی اطلاعات حاصل از سرشماری استفاده خواهد کرد.

اجرای این طرح پژوهشی در اردیبهشت ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در شهریور ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• دکتر یدا... محرابی (دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، مجری طرح)؛
• علیرضا سلطانیان (پژوهشگر آزاد)؛
• قدرت ا... روشنایی (مرکز آمار ایران)؛
• حسن رنجی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• نیما دانش‌پرور (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• زهره طرانیان (مرکز آمار ایران)؛
• محدثه رضایی (مرکز آمار ایران)؛
• مسعود فتاحی (مرکز آمار ایران)؛
• علیرضا زاهدیان (مرکز آمار ایران، مشاور طرح).

۵. انطباق آماری رکوردها و به‌کارگیری آن در بهنگام‌سازی چارچوب کارگاه‌های کشور
اطلاعات موجود در هر سازمان برای رسیدن به هدف خاصی گردآوری شده است. از آن‌جا که معمولاً سازمان‌های مختلف که اهداف اجرایی مشترک دارند نیاز به استفاده از اطلاعات یکدیگر دارند، برقراری ارتباط میان فایل‌های اطلاعاتی دو یا چند سازمان و انطباق آن‌ها از اهمیت خاصی برخوردار است. توسعه‌ی چارچوب‌های آماری، افزایش داده‌های آماری و همچنین تلفیق منابع اداری مختلف برای استفاده‌ی بهتر ادارات از اطلاعات جامع ادارات دیگر نمونه‌هایی از کاربردهای انطباق رکوردها می‌باشند. در این پژوهش، نحوه‌ی مقایسه و پیوند دادن داده‌های گردآوری شده توسط دستگاه‌های اجرایی مختلف مورد مطالعه قرار می‌گیرد. سپس متناسب با نوع داده‌ها الگوریتمی مناسب برای انطباق رکوردهای چارچوب‌های کارگاهی ارائه خواهد شد.

اجرای این طرح پژوهشی در آذر ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در آبان ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• دکتر محسن محمدزاده (دانشگاه تربیت مدرس، مجری طرح)؛
• افشین فلاح (پژوهشگر آزاد)؛
• شروین عسگری (پژوهشگر آزاد)؛
• محسن ملانوری شمس (پژوهشگر آزاد)؛
• حسن رنجی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• شهرزاد پیشکاری (مرکز آمار ایران)؛
• علیرضا زاهدیان (مرکز آمار ایران، مشاور طرح).

۶. تعیین ریسک افشا و نحوه‌ی انتشار ایمن داده‌های طرح آمارگیری از کارگاه‌های صنعتی
هر سازمان آماری موظف به گردآوری اطلاعات و انتشار آن‌ها به شکل داده‌ها است. گاهی انتشار داده‌ها می‌تواند اطلاعات خصوصی پاسخگویان را فاش کند، لذا بایستی رضایت پاسخگویان از نظر ریسک افشای داده‌ها فراهم شود. به‌علاوه در انتشار داده‌ها حقوق کاربران مبنی بر استفاده‌ی وسیع آن‌ها از داده‌ها باید مورد توجه قرار گیرد. با توجه به ارتباط ریسک افشای داده‌ها و میزان اطلاعات موجود در آن‌ها، راه مناسب برای جلوگیری از تضییع حقوق پاسخگویان و کاربران، ایجاد تعادل بین این دو کمیت است.

مرکز آمار ایران همه ساله طرح آمارگیری از کارگاه‌های صنعتی کشور را با هدف گردآوری آمار و اطلاعات تفصیلی مربوط به بخش صنعت، اجرا و نتایج آن را در اختیار استفاده‌کنندگان قرار می‌دهد. رکورد هر کارگاه در فایل داده‌های طرح آمارگیری از کارگاه‌های صنعتی شامل متغیرهای شناسایی و حساس می‌باشد. به عنوان مثال، نوع فعالیت و محل فعالیت می‌توانند از جمله متغیرهای شناسایی، و میزان تولید و ارزش تولیدات از جمله متغیرهای حساس کارگاه‌ها باشند، که لازم است مرکز آمار ایران حسب وظیفه‌ی قانونی خود و حفظ اعتماد کارگاه‌ها، داده‌ها را به گونه‌ای منتشر کند که مقادیر متغیرهای حساس مربوط به یک کارگاه فاش نشوند. بنا بر این اندازه‌گیری ریسک افشای داده‌ها قبل از انتشار ضروری است. با توجه به اینکه معمولاً داده‌ها به صورت داده‌های خرد، جدول فراوانی یا جدول مقداری منتشر می‌شوند، ارزیابی ریسک افشای داده‌ها مستلزم تعیین معیارهایی برای اندازه‌گیری آن به تفکیک شکل انتشار آن‌ها می‌باشد. داده‌ها در صورتی می‌توانند منتشر ‌شوند که اندازه‌ی ریسک افشای آن‌ها از حد معینی تحت عنوان سطح قابل پذیرش کمتر باشد. در این حالت، فایل داده‌ها ایمن و در غیر این صورت ناایمن نامیده می‌شود. اگر فایل داده‌ها ناایمن باشد، از تکنیک‌های SDC برای کاهش ریسک افشای آن استفاده می‌گردد. اعمال این تکنیک‌ها مستلزم کسب اطلاعات دقیق در مورد موقعیت رکوردهای ناایمن در فایل داده‌های خرد یا خانه‌های حساس در جداول فراوانی یا مقداری است و اجرای آن‌ها تا ایمن شدن فایل داده‌ها ادامه می‌یابد. در این پژوهش، با اندازه‌گیری ریسک افشای فایل داده‌های طرح آمارگیری از کارگاه‌های صنعتی و اعمال تکنیک‌های SDC مناسب، شکل ایمن این فایل برای انتشار تعیین و ارائه خواهد شد.

اجرای این طرح پژوهشی در بهمن ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در دی‌ماه ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• دکتر محسن محمدزاده (دانشگاه تربیت مدرس، مجری طرح)؛
• ربیع الله رحمانی (پژوهشگر آزاد)؛
• محسن ملانوری شمس (پژوهشگر آزاد)؛
• محمد بردبار عشرت‌آبادی (مرکز آمار ایران)؛
• بهروز اصولی (مرکز آمار ایران)؛
• علیرضا زاهدیان (مرکز آمار ایران، مشاور طرح).

۷. شناسایی، طبقه‌بندی و اولویت‌بندی نیازهای پایگاه اطلاعات آماری استان زنجان
امروزه نقش اساسی آمار و اطلاعات در اتخاذ تصمیم‌های مدیریتی و سیاستگذاری‌های کلان از سوی مدیران در تمام زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ... به‌خوبی درک شده است. یک راه‌حل مناسب برای دسترسی آسان و سریع مدیران به آمار و اطلاعات استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی موجود در شبکه‌ی جهانی اینترنت است.

پایگاه‌های اطلاعاتی با توجه به کاربران خود، در چارچوب‌ها و حجم‌های مختلف طراحی می‌شوند. لذا برای ایجاد یک پایگاه اطلاعاتی، ابتدا باید مخاطبان آن تعیین شده و سپس با مطالعه‌ی نیازهای اطلاعاتی آنان پایگاه اطلاعاتی مورد نظر طراحی شود. در این زمینه بخشی از مخاطبان می‌توانند افرادی باشند که به دلایل مختلفی از جمله مدیریت، سرمایه‌گذاری، مسافرت، مهاجرت، پژوهش و ... نیازمند اطلاعاتی در سطح استان‌ها هستند. با توجه به حجم بالای اطلاعاتی که می‌تواند درباره‌ی یک استان فراهم شود، و به‌منظور ایجاد پایگاه اطلاعات آماری استان زنجان و دسترسی اینترتی کاربران به آن، این پژوهش می‌کوشد به شناسایی، طبقه‌بندی و اولویت‌بندی اقلام آماری‌ای بپردازد که مورد نیاز کاربران این پایگاه اطلاعات آماری است.

بهره‌برداران اصلی خروجی این طرح، متولیان امر برنامه‌ریزی، سیاستگذاران و مدیران، در سطح استان و کشور هستند. بخش مهمی از کاربران این پایگاه اطلاعاتی، شهروندان محترم استان هستند که می‌توانند با استفاده از اطلاعات موجود در آن، امکان بهره‌مندی هر چه بیش‌تر از امکانات استانی را به دست آورند.

از آنجا که ایجاد پایگاه‌های آماری در سطح استان سابقه‌ی چندانی در کشور ندارد، ایجاد پایگاه آماری استان زنجان به‌منظور ارائه‌ی طبقه‌بندی شده‌ی اقلام آماری مورد نیاز کاربران، می‌تواند به‌عنوان الگویی برای دیگر استان‌ها در ایجاد چنین پایگاه اطلاعات آماری قرار گیرد. اجرای این طرح در فروردین ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در شهریور ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• شهاب جولانی (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• نیما دانش‌پرور (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• بتول فاضلی (پژوهشگر آزاد)؛
• محمد هادی عزیرخانی (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان)؛
• ناصر افسری (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان).

گروه پژوهشی آمارهای اقتصادی

[بالا]

۱. طراحی نظام جامع اندازه‌گیری شاخص‌های فقر
فقر پدیده‌ای است که در اقتصادهای پیشرفته و جهانِ توسعه‌نیافته، بخش قابل توجهی از مردم را گرفتار نموده است و همواره تلاش‌هایی برای کاهش یا حذف آن صورت می‌گیرد. در کشور ما نیز تلاش‌هایی از سوی محققان برای اندازه‌گیری خط فقر و شاخص‌های فقر صورت گرفته و آمار منتشر شده در این زمینه همواره نتیجه‌ی این پژوهش‌ها بوده است. هدف از این پژوهش، دست‌یابی به یک روش رسمی برای اندازه‌گیری خط فقر و شاخص‌های فقر (با توجه به دستورالعمل‌ها و توصیه‌های بین‌المللی) است که علاوه بر کاربرد داخلی در زمینه‌های مربوط به فقرزدایی، در سطح بین‌المللی نیز قابلیت مقایسه داشته باشد.

اجرای این طرح در اردیبهشت ۱۳۸۴ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در تیر ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• فریده باقری (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• خلیل حیدری (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• نیما دانش‌پرور (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• سید حسین پیمان (مرکز آمار ایران)؛
• حسین کاوند (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• دکتر فرهاد خداداد کاشی (دانشگاه پیام نور).

۲. تهیه‌ی حساب تولید استان‌ها به قیمت ثابت
هدف کلّی این طرح، تقویم داده‌های حساب منطقه‌ای ۲۸ استان کشور به قیمت‌های ثابت است. تغییراتی که بر اثر گذشت زمان در ارزش کالاها و خدمات به وجود می‌آید، از دو عامل «تغییر قیمت کالاها و خدمات» و «تغییر حجم آن‌ها» ناشی می‌شود. از این رو برای اندازه‌گیری رشد واقعی عملکرد فعالیت‌های اقتصادی، لازم است تغییرات حاصل از قیمت کالاها و خدمات را حذف کرده، افزایش یا کاهش حجم آن‌ها را محاسبه نمود. محاسبه‌ی محصول ناخالص داخلی و ارزش افزوده‌ی بخش‌های مختلف اقتصادی به قیمت‌های ثابت، گویای روند واقعی‌تر جریان‌های اقتصادی در جامعه‌ی مورد نظر است. اندازه‌گیری قیمت‌های کلان حساب‌های منطقه‌ای به قیمت‌های ثابت به‌طور هم‌زمان و روش‌های یکسان برای کلّیه‌ی استان‌های کشور، موجب می‌شود که:

آ ) بنا به ماهیت هماهنگ و یکسان حساب‌های منطقه‌ای و حساب‌های ملی، در تدوین اصول و تعیین روش‌های محاسباتی، هماهنگی‌های لازم بین حساب‌های ملی و منطقه‌ای در نظر گرفته شود.

ب) با در نظر گرفتن اصول و مبانی و روش‌های هماهنگ و یکسان برای انجام دادن محاسبات در همه‌ی استان‌ها، قابلیت مقایسه بین استان‌ها و تعیین جایگاه واقعی هر یک از آن‌ها در کل کشور به وجود آید.

اجرای این طرح در اردیبهشت ۱۳۸۴ آغاز شد و در خرداد ۱۳۸۵ به پایان رسید. همکاران این طرح عبارت بودند از:

• فریده برادران خسروشاهی (مرکز آمار ایران، مجری طرح)؛
• فریده باقری (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• مهرنوش مجتهدی (مرکز آمار ایران)؛
• محمدحسین امینی مصلح‌آبادی (مرکز آمار ایران)؛
• علی‌اکبر نظری (مرکز آمار ایران).

۳. بررسی فاصله‌ی زمانی مناسب برای اجرای طرح آمارگیری از هزینه و درامد خانوارها، با هدف تأمین اقلام مورد نیاز حساب‌های ملی ایران
اجرای سالانه‌ی طرح آمارگیری از هزینه و درامد خانوارها هزینه‌ی زیادی را بر مرکز آمار ایران تحمیل می‌کند؛ اما از سوی دیگر، نتایج آن علاوه بر کاربران بیرونی، توسط دفتر حساب‌های اقتصادی مرکز آمار ایران نیز در تهیه‌ی حساب‌های ملی مورد استفاده قرار می‌گیرد. به این ترتیب، سؤالی که مطرح می‌شود، این است که آیا با افزایش فاصله‌ی زمانی اجرای این طرح، که منجر به کاهش بار هزینه اجرای طرح می‌شود، می‌توان نیازهای کاربران مختلف، به‌ویژه در زمینه‌ی حساب‌های ملی را پاسخ گفت. با توجه به حساسیت موضوع، مقرر شد اجرای این پژوهش در دو مرحله انجام شود: مرحله‌ی اول شامل مطالعات اولیه در خصوص طرح آمارگیری از هزینه و درامد خانوارها و بررسی خلأهای ناشی از عدم اجرای سالیانه‌ی این طرح، و مرحله‌ی دوم شامل امکان‌سنجی روش‌های دیگر برای تولید اقلام حساب‌های ملی در صورت عدم اجرای سالیانه‌ی طرح.

البته با توجه به این‌که در مرحله‌ی اول پژوهش، تغییر توالی زمانی اجرای طرح در شرایط کنونی، غیر ممکن ارزیابی شد، مرحله‌ی دوم پژوهش انجام نگرفت.

اجرای این طرح در اسفند ۱۳۸۴ آغاز شد و در مهر ۱۳۸۵ به پایان رسید. همکاران این طرح عبارت بودند از:

• دکتر حسین میرزایی (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• فریده باقری (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• محمد غلامی (مرکز آمار ایران)؛
• سپیده صالحی (مرکز آمار ایران)؛
• مهرنوش قاسمی (مرکز آمار ایران).

۴. بررسی روند شاخص‌های توزیع درامد (هزینه) در استان‌های کشور، به تفکیک شهری و روستایی، طی دوره‌ی ۸۳ - ۱۳۶۰
این پژوهش می‌کوشد شاخص‌های مختلف توزیع درامد را به تفکیک مناطق شهری و روستایی برای کل استان‌های کشور محاسبه کند. شاخص‌های مورد نظر شامل جینی، اتکینسون، تیل، کاکوانی، سهم نسبی دهک‌ها، سهم نسبی دهک دهم به اول، میانگین‌ها، و حد اکثر شکاف درامدی می‌باشند. این شاخص‌ها با استفاده از داده‌های خام و اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران در طول سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۸۳ تحت عنوان «نتایج تفصیلی آمارگیری از هزینه و درامد خانوار‌های شهری و روستایی» محاسبه خواهند شد. سپس با استفاده از روش‌های اقتصادسنجی و تحلیل سری‌های زمانی، این فرضیه آزمون می‌شود که آیا تغییرات سری‌های زمانی شاخص‌های توزیع هزینه به‌صورت تصادفی گام برمی‌دارد. در واقع، آیا از نظر ساختار توزیع هزینه، هزینه کردن بودجه‌های سنگین دولتی به‌منظور تأثیرگذاری بر رفاه اجتماعی، نتیجه‌بخش خواهد بود؟

اجرای این طرح در خرداد ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در خرداد ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• رسول عادل‌زاده (پژوهشگر آزاد، مجری طرح)؛
• فریده باقری (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• محمدرضا لعلی (مرکز آمار ایران)؛
• منصور عسگری (مؤسسه‌ی مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی)؛
• ساغر باباحیدری (شرکت فولاد تکنیک)؛
• وحید ارومیه (شرکت فرزان‌رایانه)؛
• دکتر غلامرضا کشاورز (دانشگاه صنعتی شریف).

۵. کالاشناسی و تشکیل بانک اطلاعاتی از مشخصات کالاها برای انجام تعدیل کیفی شاخص قیمت مصرف‌کننده‌ی مناطق شهری
گروه پژوهشی آمارهای اقتصادی در پی پیشنهاد دفتر شاخص قیمت‌ها، «کالاشناسی» را به‌عنوان راهکاری برای تسهیل در امر تعدیل کیفی شاخص قیمت مصرف‌کننده در دستور کار قرار داد.

در این پژوهش، ابتدا مطالعه‌ی جامعی در خصوص کالاهای قیمت‌گیری‌شده برای شاخص قیمت سبد مصرفی خانوار از نظر تغییرات کیفی در طول زمان صورت خواهد گرفت و سپس نقاط ضعف و قوّت پژوهش‌های صورت‌گرفته در تعدیل عملی شاخص قیمت مصرف‌کننده مورد بررسی قرار می‌گیرد. در مرحله‌ی بعدی با توجه به ویژگی‌‌های هر گروه کالایی در سبد مصرفی خانوار، کالاهایی که مشمول تغییرات کیفی قابل توجه هستند، به‌صورت جداگانه مورد بررسی قرار می‌گیرند. در نهایت، بانک اطلاعاتی از ویژگی‌های این کالاها تشکیل می‌شود تا با تلفیق این ویژگی‌ها و قیمت‌های ماهانه، فصلی و سالانه‌‌ی کالاهای منتخب، تعدیل کیفی CPI به‌صورت صریح انجام شود.

اجرای این طرح در اردیبهشت ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در اردیبهشت ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• دکتر حسین میرزایی (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• شهریار احتشامی (مرکز آمار ایران)؛
• سمیه برهان یزدانی (مرکز آمار ایران)؛
• مجید رجبی (شرکت نفت)؛
• شهرام صدوقیان‌زاده (مرکز آمار ایران).

۶. بررسی وضعیت فرهنگ آماری استان زنجان و ارائه‌ی راهکارهای اجرایی برای ارتقای آن
اگر بپذیریم که توسعه‌ی اقتصادی و اجتماعی مستلزم برنامه‌ریزی است و فرایند برنامه‌ریزی نیازمند آمارهای مناسب و مطمئن، در نتیجه توسعه بدون ابزاری به نام آمار تحقق نخواهد یافت. تولید آمار با کیفیت و سرعت مطلوب، به فرهنگ آماری مناسب نیاز دارد و برای ایجاد فرهنگ مناسب آماری، شناخت چگونگی وضع موجود فرهنگ آماری جامعه از ضرورت‌های ارتقای فرهنگ آماری است. با توجه به این‌که همه‌ی عناصر فرهنگی جامعه مساعد ارتقا و توسعه‌ی فرهنگ آماری نیستند و بسیاری از عوامل در جامعه مانع و بسیاری نیز می‌تواند تسهیل‌کننده‌ و تقویت‌کننده‌ی آن باشد، شناخت عناصر، نگرش‌ها، ارزش‌ها، انگیزه‌ها و رفتارهای هم‌سو و شتاب‌دهنده و همچنین عوامل کندکننده و بازدارنده‌ی توسعه‌ی فرهنگ آماری، مسئله‌ای ضروری و بدیهی است.

اجرای این طرح در فروردین ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در شهریور ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• دکتر حسین میرزایی (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• فرشید خان‌زاده (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• ابراهیم معظمی گودرزی (مرکز آمار ایران)؛
• جواد ناصریان (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان)؛
• ستار صفری (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان)؛
• علیرضا زاهدیان (مرکز آمار ایران، مشاور طرح).

۷. محاسبه‌ی شاخص‌های آرمان‌های توسعه‌ی هزاره برای استان زنجان
اعلامیه‌ی هزاره‌ی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۰ که توسط سران کشورها امضا شده، همگان را متعهد کرده است که هرچه در توان دارند برای ریشه‌کن کردن فقر، ارتقای کرامت انسانی، بسط و گسترش عدالت، صلح و آزادی‌های اجتماعی و ثبات زیست‌محیطی انجام دهند. این موضوعات همگی در توسعه‌ی پایدار انسانی حیاتی هستند و یک رویکرد مبتنی بر سیاست‌گذاری را برای دست‌یابی به آرمان‌های توسعه‌ی هزاره ارائه می‌کنند.

از سوی دیگر، امروزه همگان اذعان دارند که مدیریت یک فرایند، بدون اندازه‌گیری و سنجش مقدور نیست. این امر به‌ویژه برای برنامه‌ریزی در سطح کلان، مانند برنامه‌ریزی کشوری یا استانی وضوح بیش‌تری دارد. لذا در برنامه‌ی توسعه‌ی هزاره‌ی سوم نیز توجه ویژه‌ای به بخش اندازه‌گیری شاخص‌‌های توسعه‌ی انسانی صورت گرفته است. شناخت وضعیت موجود استان در زمینه‌‌ی شاخص‌های آرمان‌های توسعه‌ی هزاره می‌تواند تأثیر به‌سزایی در شناخت مشکلات و اولویت‌های قابل برنامه‌ریزی برای مسئولان استان فراهم آورد.

اجرای این طرح در فروردین ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در تیر ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• فریده باقری (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• مرجان دامن‌کشیده (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• مریم طالبی (مرکز آمار ایران)؛
• ابراهیم زاتوت‌آغاج (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان)؛
• ابراهیم باقری (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان زنجان).

۸. تعیین شاخص‌های آماری لازم برای توزیع هدف‌مند یارانه‌ها
چگونگی حمایت‌های یارانه‌ای، یکی از چالش‌های اساسی برنامه‌ی چهارم می‌باشد که در دستور کار دولت قرار دارد؛ زیرا سیاست‌های حمایتی باید به شکلی باشند که امنیت غذایی خانوارها، کاهش فقر و سایر اهداف را تأمین کنند و در تعارض با کارایی تخصیص منابع، فشار کسری بودجه و … قرار نگیرند. به عبارت دیگر، پرداخت یارانه‌ها باید هدف‌مند شود. هدف‌مندی پرداخت یارانه‌ها نیز در گام اوّل، مستلزم شناسایی خانوارهای نیازمند از بی‌نیاز است. به این ترتیب، این سؤال‌ اساسی مطرح می‌شود که شاخص‌های آماری لازم برای شناسایی خانوارهای نیازمند از بی‌نیاز کدام است، تا پرداخت هدف‌مند یارانه‌ها دچار خطای نوع اوّل یا دوم نشود.

اجرای این طرح در اسفند ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در اسفند ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• خلیل حیدری (پژوهشکده‌ی آمار، مجری طرح)؛
• دکتر غلامرضا کشاورز (دانشگاه صنعتی شریف)؛
• امین مالکی (وزارت بازرگانی)؛
• زورار پرمه (مؤسسه‌ی مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی).
• شهاب جولانی (پژوهشکده‌ی آمار).

۹. طراحی طرح آمارگیری از گردشگران ملی
گردشگری ملی (داخلی و خروجی)، شامل دو حوزه از سه حوزه‌ی اصلی در تقسیم‌بندی گردشگری (گردشگری داخلی، گردشگری ورودی، گردشگری خروجی) است که از سوی سازمان جهانی‌ گردشگری (UNWTO) در الگوی حساب اقماری گردشگری (Tourism Satellite Account) پیشنهاد شده است. طراحی طرح آمارگیری از گردشگری داخلی، برای تأمین بخشی از نیازهای آماری تهیه‌ی حساب اقماری گردشگری صورت می‌گیرد. در این طرح، اطلاعات آماری در باره‌ی سفرهای انجام‌گرفته توسط خانوارهای مقیم کشور و ویژگی‌های سفرهای آنان در دوره‌های زمانی ماهانه گردآوری می‌شود. این طرح برای نخستین بار در کشور طراحی و برای اجرای آزمایشی آماده می‌شود.

اجرای این طرح در دی‌ماه ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در خرداد ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• محمدحسین امینی مصلح‌آبادی (مرکز آمار ایران، مجری طرح)؛
• فاطمه طالبی (مرکز آمار ایران)؛
• محمدباقر حقیقی انارکی (مرکز آمار ایران)؛
• فریده باقری (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• حسن پیرحسینی (مرکز آمار ایران)؛
• مجید ذبیحی (مرکز آمار ایران)؛
• بنفشه خرازیان (سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری).

۱۰. براورد مصرف سوخت در بخش حمل و نقل زمینی
طی دهه‌های اخیر، مباحث زیادی در خصوص حمل و نقل و انرژی در محافل علمی و دانشگاهی از یک سو و نهادهای مرتبط با این موضوعات از جمله وزارت نفت، وزارت نیرو، سازمان حفاظت محیط زیست ایران، نیروی انتظامی و شهرداری‌ها از سوی دیگر مطرح شده است. در این زمینه مطالعات نظری و تجربی فراوانی انجام شده و نتایج آن‌ها منتشر گردیده است و مصاحبه‌های فراوانی هم از سوی مسئولان بخش‌های مختلف مرتبط با حمل و نقل و سوخت انجام شده است که همگی مبیّن اهمیت این دو بخش در توسعه و رشد اقتصادی کشور می‌باشند. در سال‌های اخیر، مسئله‌ی سوخت و تأمین آن، قیمت‌گذاری فراورده‌های نفتی، مثل بنزین، نفت گاز و گاز طبیعی، و تأثیر آن بر اوضاع اقتصادی کشور به‌عنوان یکی از دغدغه‌های اصلی مسئولان کشور به شمار می‌آید. افزایش تعداد خودروها و در نتیجه افزایش مصرف سوخت، منجر به ارائه‌ی طرح‌های مختلفی در زمینه‌ی بهینه‌سازی مصرف سوخت، کنترل مصرف و … شده است. با توجه به وجود آمارهای متعدد و بعضاً متناقض از میزان مصرف سوخت در بخش حمل و نقل کشور، و لزوم برنامه‌ریزی مبتنی بر آمار و اطلاعات صحیح، این طرح پژوهشی به‌منظور ارائه‌ی روش مناسب برای براورد مصرف سوخت در بخش حمل و نقل زمینی به تفکیک نوع حمل و نقل، نوع کاربری و نوع وسیله اجرا می‌شود.

اجرای این طرح در بهمن ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود دی‌ماه ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• دکتر نادر نعمت‌اللهی (دانشگاه علامه طباطبایی، مجری طرح)؛
• دکتر حسین میرزایی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• اکبر افشار (پژوهشگر آزاد)؛
• زهرا فیروزی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• الهه معصومی (پژوهشگر آزاد)؛
• محمدباقر سخاوت (مرکز آمار ایران)؛
• آرزو باقری (مرکز آمار ایران).

۱۱. براورد موجودی سرمایه و مصرف سرمایه‌ی ثابت در بخش‌های عمده‌ی اقتصادی
اجرای بسیاری از تحقیقات اقتصادی در زمینه‌های مختلف، از جمله براورد توابع تولید، براورد توابع هزینه، اندازه‌گیری و تحلیل بهره‌وری فعالیت‌های اقتصادی و مطالعات رشد اقتصادی، نیازمند استفاده از داده‌های موجودی سرمایه است. به‌علاوه، یکی از داده‌های مهم در تهیه‌ی حساب‌های ملی، داده‌های مصرف سرمایه می‌باشد. از این رو هدف از این پژوهش، براورد موجودی سرمایه و مصرف سرمایه‌ی ثابت به تفکیک بخش‌های عمده‌ی اقتصادی ایران است.

اجرای این طرح در دی‌ماه ۱۳۸۵ آغاز شد و پیش‌بینی می‌شود در اسفند ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• دکتر حسین اصغرپور (دانشگاه تبریز، مجری طرح)؛
• دکتر محسن پورعبادالهان (دانشگاه تبریز)؛
• محمود محمودزاده (دانشگاه آزاد اسلامی)؛
• محسن والی‌زاده (مرکز آمار ایران)؛
• هدایت حاتمی (وزارت بازرگانی)؛
• علی همت‌جو (پژوهشگر آزاد).

۱۲. بررسی روند تغییرات ساختار اقتصادی کشور با استفاده از جداول داده- ستانده
مرکز آمار ایران تا کنون موفق به تهیه‌ی چهار جدول داده– ستانده شده است. جداول گوناگون و شاخص‌ها و نماگرهای اقتصادی که با تهیه‌ی جداول داده– ستانده در دسترس قرار می‌گیرند، مناسب‌ترین زمینه را برای تحلیل‌های اقتصادی و بررسی ارتباط پارامترهای اقتصادی فراهم می‌سازند؛ اما از آن‌جا که هر جدول، تصویری است از یک دوره‌ی یک‌ساله‌ی اقتصادی، برای اندازه‌گیری روند تغییرات و تحولات اقتصادی در حد تفصیلی، که جداول داده– ستانده ارائه می‌کنند، نیاز است جداول سال‌های مختلف را تا حد امکان با یکدیگر هماهنگ نمود و آن‌گاه روند تحولات اقتصادی را مورد بررسی قرار داد. انجام این امر، علاوه بر تعیین درجه‌ی اعتماد هر یک از جداول داده– ستانده، بسیاری از واقعیات اقتصادی را آشکار می‌سازد.

در این تحقیق، نخست تاریخچه‌ی مختصری از جداول داده– ستانده در دنیا و ایران ارائه خواهد شد و سپس سابقه‌ی تحلیل‌های اقتصادی در قالب سری زمانی جداول داده– ستانده در سایر کشورها مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

در مرحله‌ی سوم، طبقه‌بندی‌ها و تعاریف و مفاهیم جداول داده– ستانده‌ی ایران (جداول مرکز آمار ایران) بررسی و با یکدیگر مقایسه خواهد شد و آن‌گاه در فصل چهارم تلاش خواهد شد سطرها و ستون‌های جداول (تا حد امکان، چهار جدول، و در صورت عدم امکان، سه جدول) هماهنگ شده، جداولی با سطرها و ستون‌های تقریباً یکسان برای چهار یا سه سال تهیه شود. سپس با تهیه‌ی ماتریس ضرایب مستقیم و غیر مستقیم، و تشکیل یک سری زمانی نسبتاً متجانس نسبت به تحولات اقتصادی، قضاوت و تحلیل به عمل آید.

اجرای این طرح در اسفند ۱۳۸۵ آغاز شده است و پیش‌بینی می‌شود در دی‌ماه ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• فاطمه صابری صفایی (مرکز آمار ایران، مجری طرح)؛
• فریده برادران خسروشاهی (پژوهشگر آزاد)؛
• علی‌اکبر نظری (مرکز آمار ایران)؛
• زهرا رضویان سرحوض (پژوهشگر آزاد)؛
• فاطمه زندی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• دکتر تقی ترابی (دانشگاه آزاد اسلامی)؛
• دکتر محمد طبیبیان (مؤسسه‌ی عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی).

۱۳. تعیین نقش دولت در اقتصاد کشور با استفاده از جداول داده- ستانده
حجم فعالیت‌های دولت، مسئله‌ای است که همواره مورد علاقه‌ی برنامه‌ریزان کشور بوده است. خوشبختانه در جدول داده- ستانده‌ی سال ۱۳۸۰ مرکز آمار ایران، برای اوّلین بار با جدا کردن تولید‌کنندگان بازاری و غیر بازاری از یکدیگر، آن بخش از فعالیت‌های دولت که با توجه به تعاریف حساب‌های ملی در محدوده‌ی فعالیت‌های غیر بازاری قرار می‌گیرد، شناسایی شده است. اما به‌دلیل تفاوت تعریف تولید‌کنندگان دولتی از نظر حساب‌های ملی با برنامه‌ریزان کشور، نیاز است ضمن شناسایی تولید‌کنندگان بازاری دولتی، آن را از کل اقتصاد جدا نموده و آن‌گاه با تهیه‌ی جداول عرضه و مصرف جدید، حجم فعالیت‌های دولتی مشخص شود، آن‌گاه نقش دولت با مفهوم کنترل‌کننده‌ یا تأمین‌کننده‌ی مالی، مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

از این رو هدف از انجام این پژوهش، تعیین میزان و نوع فعالیت‌های انتفاعی و غیر انتفاعی دولت در قالب جداول داده – ستانده به‌منظور تعیین جایگاه اقتصادی مدیریت دولتی در اقتصاد کشور برای استفاده‌ی برنامه‌ریزان می‌باشد.

اجرای این طرح در اسفند ۱۳۸۵ آغاز شده است و پیش‌بینی می‌شود در شهریور ۱۳۸۷ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• فاطمه صابری صفایی (مرکز آمار ایران، مجری طرح)؛
• فریده برادران خسروشاهی (پژوهشگر آزاد)؛
• بهروز اصولی (مرکز آمار ایران)؛
• زهرا رضویان سرحوض (پژوهشگر آزاد)؛
• فاطمه زندی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• دکتر تقی ترابی (دانشگاه آزاد اسلامی)؛
• دکتر محمد طبیبیان (مؤسسه‌ی عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی).

۱۴. تعیین عوامل مؤثر بر مهاجرت به شهر تهران
موج مهاجرت در دهه‌های اخیر باعث شده که جمعیت بعضی از شهرهای ایران، به‌ویژه تهران، به‌طور بی‌سابقه افزایش پیدا کند. این افزایش منجر به رشد مراکز جمعیتی فاقد امکانات آموزشی، بهداشتی و فرهنگی، و ایجاد ازدحام در استفاده از امکانات موجود و انواع آلودگی‌های محیطی در سطح شهر تهران شده است، به‌گونه‌ای که مهاجرت اکنون به‌عنوان معضل اصلی تهران قلمداد می‌شود. بنا بر این، مطالعه در باب ابعاد مختلف مهاجرت، دلایل و انگیزه‌ها و ضرایب اهمیت هر کدام به تفکیک گروه‌ها و قشرهای اجتماعی، اهمیت خاصی پیدا می‌کند. این مطالعات، بستر لازم را برای طراحی سیاست‌های اجرایی در کوتاه‌مدت و بلند‌مدت برای جلوگیری از مهاجرت به تهران فراهم می‌آورد.

هدف از اجرای این طرح، دست‌یابی به علل مهاجرت به شهر تهران، طبقه‌بندی علل مهاجرت، و تعیین ضریب اهمیت هر کدام است.

در این مطالعه برای دست‌یابی به اهداف طرح، از روش‌های مختلف، اعم از توصیفی، رگرسیون تک‌معادله‌ای و پیمایش و آمارگیری استفاده خواهد شد.

اجرای این طرح در اسفند ۱۳۸۵ آغاز شده است و پیش‌بینی می‌شود درشهریور ۱۳۸۶ به پایان برسد. همکاران این طرح عبارت‌اند از:

• محمدرضا سینایی (شرکت شاخص‌نگار، مجری طرح)؛
• محمد یاقوتی (پژوهشگر آزاد)؛
• هوشنگ مدنی (شرکت شاخص‌نگار)؛
• رضا معینی (دانشگاه آزاد اسلامی)؛
• جعفر عسگری (پژوهشگر آزاد)؛
• سید حبیب سیدعلی‌جانلو (شرکت شاخص‌نگار).

دوره‌های آموزشیی

[بالا]

پژوهشکده‌ی آمار به‌منظور ارتقای سطح علمی کارکنان نظام آماری کشور – اعم از کارشناسان پژوهشکده‌ی آمار، مرکز آمار ایران و سایر دستگاه‌های اجرایی – و با مجوز سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، تا کنون اقدام به برگزاری ۷۰ دوره‌ی آموزشی در زمینه‌های تخصصی آمار نموده و برای این منظور از توان علمی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و کارشناسان مرکز آمار ایران، در کنار اعضای هیئت علمی و کارشناسان خود بهره گرفته است.

جمهوری اسلامی ایران در برگزاری دوره‌های آموزشی بین‌المللی در زمینه‌ی آمار رسمی، به‌دلیل داشتن مدرسان مجرب و متخصص در این امر و هم‌چنین امکانات به‌روز آموزشی، جایگاه ویژه‌ای در منطقه‌ی آسیا و اقیانوسیه پیدا کرده است. پژوهشکده‌ی آمار با همکاری مرکز آمار ایران و مؤسسه‌ی آمار آسیا و اقیانوسیه (SIAP)، تا کنون موفق به برگزاری ۱۶ دوره‌ی آموزشیِ بین‌المللی در خصوص آمار رسمی شده است که از این میان ۳ دوره‌ی آن در سال ۱۳۸۵ برگزار شد.

پژوهشکده‌ی آمار همچنین با همکاری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، به‌عنوان بخشی از کمک‌های بلاعوض دولت جمهوری اسلامی ایران به کشور افغانستان، و اجرای طرح «آموزش روش‌های تهیه‌ی طرح‌های آمارگیری به کارشناسان اداره‌ی مرکزی احصائیه‌ی افغانستان» و به‌منظور افزایش دانش فنی کارشناسان اداره‌ی مرکزی احصائیه‌ی افغانستان در زمینه‌ی طراحی طرح‌های آمارگیری و استفاده از نرم‌افزارهای آماری، ۶ دوره‌‌ی آموزشی را در پژوهشکده‌ی آمار و اداره‌ی مرکزی احصائیه‌ی افغانستان در کابل برگزار کرده است.

تعدادی از دوره‌های آموزشیِ داخلی برگزار شده در سال ۱۳۸۵

دوره‌‌های آموزشیِ برگزار شده در سال ۱۳۸۵، با همکاری مرکز آمار ایران و مؤسسه‌ی آمار آسیا و اقیانوسیه (SIAP)

دوره‌‌های آموزشیِ برگزار شده در سال ۱۳۸۵، با همکاری مرکز آمار ایران، ویژه‌ی کارشناسان اداره‌ی مرکزی احصائیه‌ی افغانستان

نخستین شماره‌ از دوره‌ی دوم مجلّه‌ی پژوهش‌های آماری ایران، در خرداد ۱۳۸۵ به چاپ رسید. این شماره که سومین شماره‌ی پیاپی مجلّه به شمار می‌رود، همراه با دو شماره‌ی پیشین، برای ارزیابی به‌منظور دریافت درجه‌ی اعتباری علمی– ‌پژوهشی، به کمیسیون بررسی نشریات علمی معاونت پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ارسال شده است. همچنین مقاله‌های شماره‌ی بعدی نیز برگزیده شده‌اند و انتظار می‌رود این شماره پس از پایان مراحل مختلف (شامل حروف‌نگاری با نرم‌افزار TEX-پارسی، نمونه‌خوانی، نسخه‌پردازی، ویرایش متن، ویرایش علمی، صفحه‌بندی، صفحه‌آرایی، و …) در بهار ۱۳۸۶ منتشر شود.

تعداد مقاله‌های دریافت‌شده در سال ۱۳۸۵، بالغ بر ۲۲ مقاله است که از این تعداد، پس از طی فرایند ارزیابی از سوی داوران و جمع‌بندی نظر آنان در هیئت تحریریه، تعداد ۱۵ مقاله رد شد و ۳ مقاله نیز در نوبت انتشار قرار گرفت. بقیه‌ی مقاله‌های دریافت‌شده نیز در مرحله‌ی ارزیابی قرار دارند.

دست‌اندرکاران انتشار مجلّه در سال ۱۳۸۵ عبارت بودند از:

• دکتر حمیدرضا نواب‌پور (دانشگاه علامه طباطبایی، مدیر مسئول و عضو هیئت تحریریه)؛
• دکتر محمدقاسم وحیدی اصل (دانشگاه شهید بهشتی، سردبیر و عضو هیئت تحریریه)؛
• دکتر عین‌الله پاشا (دانشگاه تربیت معلّم، عضو هیئت تحریریه)؛
• دکتر احمد پارسیان (دانشگاه تهران، عضو هیئت تحریریه)؛
• دکتر صدیقه شمس (دانشگاه الزهرا، عضو هیئت تحریریه)؛
• دکتر انوشیروان کاظم‌نژاد (دانشگاه تربیت مدرّس، عضو هیئت تحریریه)؛
• دکتر عادل محمدپور (دانشگاه صنعتی امیرکبیر، عضو هیئت تحریریه)؛
• فرشید خان‌زاده (پژوهشکده‌ی آمار، مدیر داخلی)؛
• ساناز مهندسی (پژوهشکده‌ی آمار، عضو دبیرخانه)؛
• مهدیه شهبازی (پژوهشکده‌ی آمار، عضو دبیرخانه).

شایان ذکر است که در پایان سال ۱۳۸۴، آقای محمدامین جمال‌زاده (کارشناس سابق پژوهشکده‌ی آمار) به همکاری خود با مجلّه به‌عنوان مدیر داخلی خاتمه دادند.

کتابخانه‌ی پژوهشکده‌ی آمار فعالیت خود را در سال ۱۳۷۹، هم‌زمان با تأسیس پژوهشکده، زیر نظر مستقیم رئیس پژوهشکده آغاز کرد. این کتابخانه، به‌منظور تأمین نیاز پژوهشگران، اقدام به تهیه‌ی کتاب‌های تخصصی در زمینه‌ی آمار و اقتصاد کرده است. در حال حاضر منابع موجود کتابخانه عبارت‌اند از:

• ۱۰۶۸ عنوان کتاب فارسی؛
• ۶۶۳ عنوان کتاب انگلیسی؛
• ۳۲ عنوان طرح پژوهشی؛
• ۳۵ عنوان مجله‌ی فارسی، و ۵ عنوان مجله‌ی انگلیسی؛
• ۹۳ مورد مواد سمعی و بصریِ فارسی و انگلیسی.

امکان استفاده از منابع کتابخانه برای دانشجویان و پژوهشگران خارج از پژوهشکده، در محل کتابخانه وجود دارد. جستجوی منابع موجود از طریق وب‌گاه کتابخانه، به نشانی http://library.srtc.ac.ir امکان‌پذیر است.

سخنرانی

پژوهشکده‌ی آمار در زمینه‌ی مباحث مطرح در آمارهای رسمی و نتایج پژوهش‌های انجام‌شده، هفت سخنرانی برگزار کرد.

کتاب

ویرایش سوم کتاب «واژه‌ها و اصطلاحات آماری» توسط پژوهشکده‌ی آمار در بهار ۱۳۸۵ منتشر گردید. ویرایش سوم این مجموعه علاوه بر رفع نقص‌هایی که در ویرایش قبلی وجود داشت، شامل برابرنهاده‌های جدیدی است. فهرست مطالب این کتاب به‌صورت زیر است:

• واژه‌نامه‌ی انگلیسی به فارسی
• واژه‌نامه‌ی فارسی به انگلیسی
• نام‌نامه‌ی انگلیسی به فارسی
• نام‌نامه‌ی فارسی به انگلیسی
• مجله‌های آماری
• سازمان‌های آماری
• کوته‌نوشته‌ها.

مقاله

• نمونه‌گیری متعادل‌شده، فاطمه هرندی، هشتمین کنفرانس آمار ایران، شیراز، ۱۳۸۵.
• نماگرهای کار شایسته در ایران، زهره فلاح محسن‌خانی و فاطمه هرندی، هشتمین کنفرانس آمار ایران، شیراز، ۱۳۸۵.
• نمونه‌گیری شبکه‌ای، مریم جوادی و زهره فلاح محسن‌خانی، هشتمین کنفرانس آمار ایران، شیراز، ۱۳۸۵.
• اندازه‌گیری شدت فقر در ایران: کاربرد شاخص SST، فریده باقری و حسین کاوند، فصل‌نامه‌ی رفاه اجتماعی، شماره‌ی ۲۰، بهار ۱۳۸۵.
• مشاهده‌پذیری جزئی در مدل‌های رگرسیونی گزینش‌شده، شهاب جولانی، مجموعه‌ی مقالات هشتمین کنفرانس آمار ایران، شیراز، ۱۳۸۵.

• Empirical process based on the recursive residuals in functional measurement error models, A.R. Rasekh, Statistics, 40 (3), 247-258, 2006.
• Using fuzzy knowledge of a nuisance parameter for hypothesis testing, J. Behboodian and A. Mohammadpour, Iranian Journal of Science and Technology, Transaction A, 29 (A3), 433-454.
• An alternative inference tool to total probability formula and its applications, A. Mohammadpour and A. Mohammad-Djafari, AIP Conference Proceedings, 735, 227-236.

شورای پژوهشی

شورای پژوهشی پژوهشکده‌ی آمار با توجه به وظایف آن، در قالب تصویب طرح‌های پژوهشی، نظارت بر کیفیت و حسن اجرای طرح‌های مصوب و انتشار کتاب‌ها و نشریه‌های علمی، در سال ۱۳۸۵ موفق به برگزاری ۹ جلسه شد که حاصل آن، بررسی و تصویب ۲۰ عنوان طرح پژوهشی، تصویب حمایت از ۸ پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد مرتبط با آمار رسمی، تصویب آیین‌نامه‌ی حمایت از پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری مرتبط با آمار رسمی، و آیین‌نامه‌ی حمایت از مقاله‌های چاپ شده توسط همکاران پژوهشکده‌ی آمار در نشریات علمی می‌باشد.

اعضای شورای پژوهشی عبارت‌اند از:

• محمد نورمحمدی (پژوهشکده‌ی آمار، رئیس شورا)؛
• دکتر عادل محمدپور (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• فریده باقری (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• حسن رنجی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• زهره فلاح محسن‌خانی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• دکتر حسین میرزایی (پژوهشکده‌ی آمار)؛
• علیرضا زاهدیان (مرکز آمار ایران)؛
• دکتر سهیلا پروین (دانشگاه علامه طباطبایی)؛
• دکتر صدیقه شمس (دانشگاه الزهرا)؛
• دکتر یدا... محرابی (دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی)؛
• دکتر محسن محمدزاده (دانشگاه تربیت مدرس).

شرکت در هشتمین کنفرانس آمار ایران

هشتمین کنفرانس آمار از ۳۱ مرداد تا ۲ شهریور سال ۱۳۸۵ در شیراز برگزار شد. پژوهشکده‌ی آمار با توجه به اهداف کلان خود در زمینه‌ی حمایت از فعالیت‌های آماری، حضوری فعال در این کنفرانس داشت.

تعداد هشت نفر از کارشناسان و اعضای هیئت علمی پژوهشکده در این کنفرانس شرکت کردند و دو مقاله توسط خانم هرندی و آقای جولانی ارائه ‌شد.

شرکت در هفتمین نمایشگاه دستاوردهای پژوهشی و فناوری

پژوهشکده‌ی آمار در هفتمین نمایشگاه دستاوردهای پژوهشی و فناوری که از ۲۵ تا ۲۹ دی‌ماه ۱۳۸۵ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران بر پا شده بود، حضوری پررنگ داشت.

در این نمایشگاه، دستاوردهای پژوهشی پژوهشکده‌ی آمار، مشتمل بر خلاصه‌ای از فعالیت‌های پژوهشکده در زمینه‌ی طرح‌های پژوهشی، دوره‌های آموزشی ملی و بین‌المللی و حمایت از پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و رساله‌های دکتری، با هدف آگاه ساختن دانشگاهیان، مدیران واحدهای تولیدی، خدماتی، اجرایی و عموم مردم از نتایج یافته‌های حاصل از این تحقیقات و آموزش‌ها، در معرض دید قرار گرفت.

مأموریت، سفر خارج از کشور و شرکت در کنفرانس‌های داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی

• آقای علیرضا زاهدیان، سرپرست وقت پژوهشکده‌ی آمار در سمینار «بسیج امکانات منابع برای سرشماری نفوس و مسکن دور ۲۰۱۰ در آسیا و اقیانوسیه» شرکت کردند. این سمینار از ۱۴ تا ۱۷ تیر ۱۳۸۵ در کشور کامبوج برگزار شد.
• آقای نیما دانش‌پرور، کارشناس گروه پژوهشی پردازش داده‌ها و اطلاع‌رسانی، از ۲۰ تا ۲۶ تیر ۱۳۸۵، برای تدریس در دوره‌ی‌ آموزشی «آشنایی با نرم‌افزار SAS» ویژه‌ی کارشناسان اداره‌ی مرکزی احصائیه‌ی افغانستان در کابل، به این کشور اعزام شدند.
• آقایان فرشید جمشیدی، خلیل حیدری، فرشید خان‌زاده، نیما دانش‌پرور و حسن رنجی، از کارشناسان پژوهشکده‌ی آمار، در همایش «نرم‌افزارهای سازمانی و دولت الکترونیکی» شرکت کردند. این همایش از ۱۲ تا ۱۵ دی‌ماه ۱۳۸۵ در جزیره‌ی قشم برگزار شد.
• آقای محمد نورمحمدی، سرپرست پژوهشکده‌ی آمار، به‌همراه آقای دکتر محمد مدد، رئیس مرکز آمار ایران در «کمیسیون آماری سازمان ملل متحد» شرکت کردند. این کمیسیون از ۷ تا ۱۲ اسفند ۱۳۸۵ در نیویورک برگزار شد.

قدردانی

در مراسم بزرگداشت دهه‌ی فجر انقلاب اسلامی که از سوی مرکز آمار ایران برگزار شد، از آقای حسن رنجی به‌عنوان «مسئول گروه نمونه»، خانم مهرنوش میرمحمد به‌عنوان «کارشناس نمونه»، و آقای حبیب یعقوبی به‌عنوان «کارمند نمونه» تقدیر شد.

همکاران نمونه

طبق نظرسنجی‌ای که در پایان سال از کارکنان پژوهشکده‌ی آمار به عمل آمد، همکاران زیر به‌عنوان همکاران نمونه انتخاب شدند:

• رتبه‌ی اول: آقای حبیب یعقوبی؛
• رتبه‌ی دوم: خانم‌ها فرزانه عظیمی و مهرنوش میرمحمد، و آقای نیما دانش‌پرور (به‌طور مشترک)؛
• رتبه‌ی سوم: آقای حسن رنجی.

وضعیت نیروی انسانی شاغل در پژوهشکده‌ی آمار به‌تفکیک مدرک تحصیلی و نوع استخدام در سال ۱۳۸۵

نمودار میله‌ای نیروی انسانی شاغل در پژوهشکده‌ی آمار به‌تفکیک مدرک تحصیلی و نوع استخدام در سال ۱۳۸۵

اهمّ وظایف گروه پژوهشی طرح‌های فنی و روش‌های آماری

۱. اجرای طرح‌های پژوهشی با هدف بررسی و ارائه‌ی روش‌های عملیِ ممکن برای کاهش خطاهای نمونه‌گیری و غیر ‌نمونه‌گیری در آمارگیری‌ها، و به‌طور کلّی، ارائه‌ی راهکارهایی برای افزایش بهره‌وری طرح‌های آماری؛

۲. مطالعه و بررسی روش‌های جدید آماری؛

۳. ارائه‌ی راهنمایی‌های لازم به سازمان‌ها و نهادهای مختلف کشور در زمینه‌ی طرح‌های آماری؛

۴. ارائه‌ی مشاوره‌های علمی و تبادل تجربه با واحدهای دانشگاهی، مراکز پژوهشی، انجمن‌ها و شخصیت‌های علمی؛

۵. تهیه‌ی طرح نمونه‌گیری برای تولید آمارهای جدید مورد نیاز نظام تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی؛

۶. تحلیل آمارهای تولید شده، به‌منظور معرفی راه‌های استفاده‌ی بهینه از آن؛

۷. بررسی روش‌های ارتقای فرهنگ و دانش آماری در جامعه.

اعضای این گروه عبارت‌اند از:

• فاطمه هرندی، فوق‌لیسانس آمار حیاتی از دانشگاه تهران؛
• زهره فلاح محسن‌خانی، فوق‌لیسانس آمار از دانشگاه تربیت معلم؛
• مریم جوادی، فوق‌لیسانس آمار از دانشگاه تربیت مدرس؛
• فرشید جمشیدی، فوق‌لیسانس آمار از دانشگاه صنعتی امیرکبیر؛
• محمد جعفری جوزانی، دکترای آمار از دانشگاه شهید بهشتی؛
• زهرا فیروزی، دانشجوی فوق‌لیسانس آمار دانشگاه علامه طباطبایی؛
• شیرین گلچی، دانشجوی فوق‌لیسانس آمار دانشگاه علامه طباطبایی.

اهمّ وظایف گروه پژوهشی پردازش داده‌ها و اطلاع‌رسانی

۱. پژوهش در زمینه‌ی شیوه‌های جدید گردآوری داده‌ها برای اجرای طرح‌های آماری؛

۲. پژوهش در زمینه‌ی شیوه‌های جدید پردازش و ارزیابی داده‌ها برای اجرای طرح‌های آماری؛

۳. بررسی نرم‌افزارهای جدید و تهیه‌ی راهنماهای مربوط؛

۴. مدیریت و روزامدسازی وب‌گاه پژوهشکده‌ی آمار؛

۵. پژوهش در زمینه‌ی شیوه‌های جدید اطلاع‌رسانی نتایج طرح‌های آماری.

اعضای این گروه عبارت‌اند از:

• حسن رنجی، فوق‌لیسانس آمار از دانشگاه تربیت معلم، سرپرست گروه؛
• فرشید خان‌زاده، فوق‌لیسانس آمار از دانشگاه شهید چمران اهواز؛
• نیما دانش‌پرور، لیسانس آمار از دانشگاه علامه طباطبایی.

اهمّ وظایف گروه پژوهشی آمارهای اقتصادی

۱. اجرای طرح‌های پژوهشی در زمینه‌های مربوط به مسائل اقتصادی؛

۲. مطالعه و ارائه‌ی الگوهای مناسب برای براورد اطلاعات مورد نیاز در بخش‌هایی که چارچوب مشخص برای آمارگیری ندارند یا آمارگیری از آن‌ها مقرون به صرفه نیست؛

۳. مطالعه و ارائه‌ی راه‌حل‌های مناسب برای محاسبه و تهیه‌ی شاخص‌های تعدیل‌کننده‌ی مورد نیاز برای تبدیل کمیّت‌های اقتصادی از قیمت جاری به قیمت ثابت؛

۴. مطالعه‌ی توصیه‌های بین‌المللی در زمینه‌های مرتبط با حساب‌های ملی و انطباق آن با مقتضیات کشور؛

۵. همکاری با مرکز آمار ایران در زمینه‌ی طرح‌های مرتبط با حساب‌های ملی.

اعضای این گروه عبارت‌اند از:

• فریده باقری، فوق‌لیسانس اقتصاد از دانشگاه شهید بهشتی، مسئول گروه؛
• حسین میرزایی، دکترای اقتصاد از دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات؛
• حسین کاوند، دانشجوی دکترای اقتصاد دانشگاه تهران؛
• خلیل حیدری، فوق‌لیسانس اقتصاد از دانشگاه تهران؛
• مرجان دامن‌کشیده، دانشجوی دکترای اقتصاد دانشگاه آزاد اسلامی؛
• فاطمه زندی، دانشجوی دکترای اقتصاد دانشگاه آزاد اسلامی.

اهمّ وظایف گروه خدمات آموزشی

۱. برگزاری دوره‌های آموزشی ضمن خدمت برای کارکنان شاغل در نظام آماری کشور؛

۲. برگزاری دوره‌های آموزشیِ منطقه‌ای با همکاری سازمان‌های بین‌المللی؛

۳. برگزاری سمینارها و همایش‌های علمی و آموزشی؛

۴. تهیه و تدوین جزوه‌های آموزشی مورد نیاز؛

۵. پژوهش در زمینه‌ی فناوری‌های جدید آموزشی.

اعضای این گروه عبارت‌اند از

• حمید معظمی گودرزی، فوق‌لیسانس آموزش زبان انگلیسی از دانشگاه تربیت مدرس، سرپرست گروه؛
• شهاب جولانی، فوق‌لیسانس آمار از دانشگاه شهید بهشتی؛
• مریم امیراحمدی، لیسانس آمار از دانشگاه شهید بهشتی.